Van extreem links tot extreem rechts wordt het recht op vrijheid van meningsuiting met hand en tand verdedigd. Het is een van de weinige onderwerpen waaromtrent er een algemene consensus lijkt te bestaan in het brede politieke spectrum. Pogingen zowel door wetgever als big tech om bepaalde vormen van speech aan banden te leggen, worden -terecht- met argusogen gevolgd.
De consensus is echter schijn, omdat de achterliggende bezorgdheden verschillend zijn.
Progressieve krachten gebruiken vaak het ‘slippery slope’ argument. Simpel uitgelegd het recht op vrijheid van meningsuiting is absoluut, zo niet wordt het ooit politiek misbruikt en komt het democratisch bestel in gevaar. Fair argument.
Progressief Vlaanderen worstelt dan ook hoe het dient om te gaan met diverse vormen van haatspraak. Ze erkennen het destructief karakter in het stigmatiseren van minderheidsgroepen, maar geloven in het vrije wederwoord als oplossing. Het is de bluts met de buil principe om dan maar alles blauw blauw te laten.
Conservatieve krachten lijken hetzelfde te zeggen en claimen dat vnl. links de inperkingen wenst op te leggen om rechts te muilkorven. In de feiten is de bezorgdheid van conservatieven er eerder een van het recht op absolute individuele vrijheid. Het gegeven dat een overheid zich kan uitspreken over hoe een individu zich dient te gedragen dient tot een minimum te worden beperkt. En bij uitbreiding tot alles wat je als individu dient bij te dragen aan de gemeenschap waar je deel van uitmaakt. In de Verenigde Staten uit het conservatisme zich onder de vorm van vrije wapendracht, het verzet tegen een door de overheid verleende gezondheidszorg, het verzet tegen een overheid dat kan bepalen hoe de welvaart van het land kan worden herverdeeld tussen the haves & the have nots, enzovoort…
In Vlaanderen uit de breuklijn zich bijvoorbeeld in recente dossiers zoals de praktijktesten. NVA heeft zich vorig jaar als een duivel in een wijwatervat verzet tegen praktijktesten op de huurmarkt. Door zich te verzetten tegen pogingen om steekproefsgewijs discriminatie op de huurmarkt naar boven te brengen via gesimuleerde aanvragen. NVA positioneert zich als een anti-discriminatie partij, maar vind het niet kunnen dat een overheid het recht van de verhuurder op de een of andere manier inperkt via overheidsinmenging.
Het ontkent niet noodzakelijk dat discriminatie zich voordoet en dient te worden aangepakt, maar beschouwt het niet als haar taak om bijv. systemisch racisme aan te pakken op werkvloer of huurmarkt. Het is aan het potentiële slachtoffer om via gerechtelijke weg zijn individuele gelijk te halen. Het is maw een conflict tussen 2 individuen, de overheid moet zich daar zover mogelijk van weghouden. Enkel de arena van de rechtbank wordt ter facilitering aangeboden om een conflict uit te vechten.
De vrijheid van meningsuiting binnen progressieve kringen wordt als een politiek collectief recht verdedigd om de democratie te vrijwaren, binnen conservatieve kringen ligt eerder de nadruk op het individuele recht en het inperken van de overheid. Dit zijn 2 totaal verschillende insteken.
Is dit een louter theoretische discussie? Beide partijen verdedigen hetzelfde einddoel, is de onderliggende reden dan relevant?
Het onderscheid is wel degelijk van belang. Beide partijen erkennen mogelijkerwijze het destructieve karakter van hate speech & discriminerende uitspraken, maar hebben een andere politieke agenda en zijn niet mekaars bondgenoot in het verdedigen van de vrijheid van meningsuiting. Het conservatisme duldt geen beperkingen op iemands individuele vrijheid, het progressivisme erkent dat iemands vrijheid beknot wordt door andermans vrijheden.
In het zoeken naar wettelijke oplossingen om hate speech aan banden te leggen moet als uitgangspunt niet naar het recht van het individu gekeken worden, maar uitsluitend naar de gevolgen van zijn uitspraak en dit terwijl men de democratie ten volle kan vrijwaren.
Just someone in the crowd 