Enige weken terug werd Dalilla Hermans redelijk stevig aangepakt omwille van een al bij al onschuldige passage in één van haar columns in De Standaard. Zij hekelde de flagrante afwezigheid van zovele mensen uit minderheidsgroepen in de socio-culturele sector. Een redelijk klassiek artikel dat wellicht door maar weinigen wordt gelezen, schouderophalend met de rest van de krant in de vuilnisbak verdwijnt.- voor altijd vergetend dat je het ooit hebt gelezen.
De angel zat echter in de voorlaatste paragraaf: zij die aan het hoofd staan van instellingen in de betrokken sectoren mogen best eens in hun telefoonboek kijken of ze niet minstens 5 nummers hebben opgeslagen van personen die tot een minderheid behoren. En dit voor elke minderheid. We hebben tegenwoordig wel wat minderheden, met een kort lijstje kom je er dus niet van af.
Hoewel je haar uiteraard niet letterlijk moet nemen, zij vertaalde wel zeer concreet wat inclusief beleid voor haar betekent.
Onderwerpen rondom inclusie splijten de gemeenschappen actief op sociale media vaak in 2, nl. in een progressief en conservatief front, maar er kwam ook stevig wat kritiek op haar uitspraken vanuit het zgn. progressieve front. Mensen werkzaam in ocmw’s, uitgeverijen, … reageerden verwonderlijk genoeg met afkeuren op haar telefoonboek-uitspraak.
Een gelijkaardig fenomeen deed zich voor met Anuna De Wever, toen ze Gert Verhulst wegzette als een witte, oude heteroman. Sinds afgelopen weekend weten we weer dat heteroman een grovere belediging is dan cisman. Als Anuna beledigt, zorgt ze ervoor dat ze je reduceert tot je banale essentie. Men spreekt vaak van de excessen van wokeness aan de linkerzijde, maar iedereen verenigde zich ook daar om De Wever unaniem te veroordelen. Op enkele uitzonderingen na stond De Wever gans alleen. Als wokeness ooit had bestaan, dan was het die dag zeker overleden, en kon Abou Jahjah zijn levenswerk wel stopzetten.
Hoe anders was het gesteld met het incident waarbij alle zgn. cismannen de toegang tot café Blond werd ontzegd na een incident met enkele mannen. Terzake had een homofiele cisman uitgenodigd die kwam verklaren dat hij zich niet gediscrimineerd zou voelen door het voorval, zelfs al maakte hij deel uit van de doelgroep dat het café niet meer mocht betreden. Het voorafgaande interview met de 2 cafébazinnen was nochtans een inkijk in hoe deze dames de Marxistische klassenstrijd terug nieuw leven inbliezen, maar dan tussen geslachten, genders en jawel: ook ras. Zonder verpinken verklaarden de dames het volgende:
(…) erkennen dat wij in een witte cis-patriarchale maatschappij leven (…) het gaat om een cis-mannelijke dominantie die overal aanwezig is (…) ik zie dat niet als discriminatie het uitsluiten van cismannen, want om te kunnen discrimineren is een component nodig van macht (…)
Wat je ook van de uitspraak vindt, zulke uitspraken schud je niet zomaar uit je mouw, tenzij je doctoreert aan de faculteit sociologie rond onderwerpen van discriminatie.
Ondanks weer de hevigheid van de reacties, was de gradatie toch van een ander niveau. Het incident met Hermans was klein bier in vergelijking met De Wever, mede ook doordat De Wever mediatiek meer present en gekend is.
Maar het Blond incident was ongemeen giftig én bovendien radicaal tegengesteld aan de reactie tav Hermans & De Wever. Het was plots helemaal ok binnen het progressieve front om te redeneren vanuit het bewustzijn dat we ons in een witte cis-patriarchale samenleving bevinden. En iedereen die tot die laatste categorie behoort is schuldig. En als een lid binnen deze gemeenschap niet schuldig is, dan nog kan men zich het recht toe eigenen om die leden beperkende maatregelen op te leggen. Daar waar De Wever als het ware een historische schuld bij Verhulst neerlegt, gaat café Blond nog een stap verder door toegang tot een openbare dansgelegenheid fysiek te verbieden.
Vraag is waarom de Twittergemeenschap zo weinig consistent het ene voorval veroordeelt en het andere verdedigt.
Vanuit een machtsperspectief hebben Hermans & De Wever relatief weinig impact, ze schrijven resp. artikels of doen aan activisme. Hun opmerkingen kunnen kwetsend zijn, maar sluiten fysiek niemand uit. Café Blond daarentegen past haar uitspraken in de praktijk toe, en beslist wie wel en niet welkom is, wat toch van een gans andere orde is.
Waarom reageert ‘progressief’ twitter dan tegennatuurlijk afwijzend op Hermans & De Wever, maar staan ze als een blok achter café Blond?
Een stuk zit in de dynamiek van twitter. In het geval De Wever was de gangmaker een bekende journalist die al zijn gewicht in de schaal legde om De Wever op haar nummer te zetten. Door zijn hoge schare aan fans ontstaat in cascade een dynamiek waarbij je al sterk ik je schoenen moet staan om met een alternatief geluid af te komen in een club van ons kent ons.
Hoewel de journalist zich initieel ook kantte tegen de beslissing van Blond, kwam hij pas tussen toen het debat al volledig was gekaapt door de voorstanders van café Blond. De journalist heeft nog 1 maal met een tweet tegengesputterd. Om nadien een tweet te plaatsten dat ook hij tijd nodig had om zijn gedachten eens rustig op een rij te plaatsen. Het is uiteraard nobel om het verhaal van de andere kant te willen bestuderen, maar kan ook worden geïnterpreteerd als bezwijken onder de immense druk van politieke correctheid. Tot nader order weten we het niet, en het wordt pas interessant als hij een eventueel gewijzigde zienswijze dan ook toepast op de casus De Wever.
Het ‘debat’ was zo hevig dat influencers ongeziene acties ondernamen. Eén ervan die consistent vrije meningsuiting in alle omstandigheden verdedigt en zich verzet tegen elke vorm van uitsluiting heeft doelbewust de woorden cis en cisman voor de komende 7 dagen in zijn tijdlijn gemute. Geen mopjes meer rond het onderwerp, geen impulsen die hem zouden overhalen om er iets over te schrijven, niets, terwijl hij normaliter geen gelegenheid overlaat om met alles de spot te drijven.
Naast de dynamiek van twitter speelt natuurlijk ook het feit dat verontwaardiging gratuit kan worden geuit als het je niet direct met je eigen verantwoordelijkheid confronteert. Hoeveel progressieven onder ons hebben in hun telefoonboek een representatief aantal contacten die deel uitmaken van minderheden. Dat is zo verdomd concreet dat het akelig wordt als je er je telefoonboek op naslaat en Hermans gelijk moet geven.
Ook De Wever geraakt niet weg met haar foute opmerking, niet noodzakelijk omdat ze fout is maar omdat ze de middenklasse uitdaagt met haar activisme. Haar klimaatmarsen waren leuk in het begin en een uiting van jeugdige naïviteit, maar ze is ondertussen verworden tot een revolutionair die tabula rasa wil maken van onze huidige levensstijl. En de middenklasse, dat zijn wij, hoezeer we dit ook wensen te ontkennen. Het is dus welletjes geweest.
In onze drang naar politieke correctheid kiezen we de onderwerpen waarop we ons kunnen manifesteren, onder de voorwaarde dat het ons niet raakt in ons dagelijkse leven. De twitterdynamiek doet de rest.
Ten gronde, wat nu te denken van het optreden van café Blond? Juridisch bekeken is het discriminatie, het is nogal flauw om dit te willen ontkennen. Maar maatschappelijk gezien: hebben zij niet het recht op hun safe space, want iedereen kan zich toch wel inbeelden hoe moeilijk bepaalde minderheden het kunnen hebben in de maatschappij? We kunnen dan beginnen over hun grondwettelijke recht om zich te verenigen, en dat een café een openbare gelegenheid is, enz. maar dat is juristenvoer. En doet niet ter zake in een maatschappelijke debat. Als er een consensus is rond wat al dan niet kan, zal zich dat wel op een gegeven moment juridisch vertalen.
Persoonlijk geloof ik dat elke vorm van handelen dat louter gebaseerd is op een identiteit dient te worden vermeden, het is als het ware tribaal en geen stap naar de moderniteit. Exclusie om aan inclusie te doen is geen samenwerkingsmodel. Maar misschien is samenwerking niet steeds mogelijk, zijn de omstandigheden er niet naar, of wat dan ook.
Veel positieve omwentelingen in de geschiedenis zijn ook het resultaat van het zich organiseren rond bepaalde identiteitskenmerken (feminisme, verbetering arbeidsomstandigheden onder impuls van vakbonden, gelijke rechten zwarten in het Amerika na WO II, etc), maar anderzijds zijn er ook veel oorlogen één op één gelinkt aan de negatieve energie die uitgaat van het identitair denken. Daarbij is het van belang om stil te staan bij de observatie dat de agressor niet steeds de meerderheid is, denk aan de genocide in Rwanda, het apartheidsregime in Z-Afrika of de niet aflatende bezetting van Israel in de occupied states.
Of dichter bij huis, ook het succes van Vlaams Belang en NVA is gelinkt aan de wervingskracht van identitair denken.
Het is onstuitbaar, onze samenleving wordt diverser, en niet iedereen omarmt deze diversiteit. En misschien moet onder sommige omstandigheden worden getolereerd dat er wordt gediscrimineerd. Opdat personen die vallen onder eenzelfde identiteit, zichzelf kunnen zijn. Maar het is laakbaar en een zwaktebod. En dat ik dan maar tolereer dat u mij niet tolereert om wie ik ben.
Just someone in the crowd 